Pronađen drevni ljudski DNK na zidu pećine

Međutim, međunarodni tim naučnika sada u studiji objavljenoj u časopisu "Nature Communications" navodi da ljudski DNK može da ostane sačuvan na zidovima pećina hiljadama godina.

 

"Iako ne možemo direktno da povežemo tragove drevnog ljudskog DNK koje smo pronašli sa nastankom pećinske umetnosti. Ovo je prvi dokaz da ljudski DNK može da bude sačuvan na zidovima pećina hiljadama godina", objašnjava Alba Bosoms Mesa, evoluciona antropološkinj sa Instituta za evolucionu antropologiju Maks Plank (MPI-EVA).

 

U okviru First Art, multidisciplinarnog projekta osnovanog s ciljem hemijskog proučavanja najstarije pećinske umetnosti na svetu, istraživači su analizirali 24 pećinske slike iz 11 pećina u Španiji i Portugalu - od jednostavnih linija i geometrijskih oblika do figurativnih crteža i otisaka šaka.

 

Tim je analizirao i sedimente sa pećinskih podova, gde su se, po svemu sudeći, pripremali pigmenti, kao i ptičju kost obojenu crvenim okerom, za koju se pretpostavlja da je korišćena kao neka vrsta prskalice za nanošenje boje.

Usput su na jednom nalazištu otkrili i DNK ulješure, što ukazuje da su ovi morski sisari lovljeni radi ishrane - ili smo, u suprotnom, pronašli najneobičnijeg pećinskog umetnika u istoriji.

 

Od ukupno 120 uzoraka uzetih sa zidova pećina, samo pet je sadržalo ljudski DNK.

 

Međutim, samo dva uzorka sadržala su isključivo ljudski genetski materijal, koji je, kako se pretpostavlja, ostavljen direktnim kontaktom - znojnim rukama, kapljicama pljuvačke raspršenim kroz ptičju kost koja je služila kao prskalica ili drugim telesnim tečnostima.

 

Preostala tri uzorka sadržala su i životinjski DNK, što ukazuje da je genetski materijal dospeo indirektno, na primer vodom koja se slivala kroz pećinu.

 

Iznenađujuće je da su četiri od tih pet uzoraka potekla sa neoslikanih delova pećinskih zidova, koji su uzorkovani kao kontrolni uzorci.

 

Nažalost, iz koštane prskalice nije izdvojen drevni DNK, verovatno zato što su eventualni fragmenti bili prekriveni savremenim ljudskim DNK koji je kontaminirao uzorak.

 

Pošto je samo jedna pećinska slika dala ljudski DNK, naučnici smatraju da je ovakav način očuvanja genetskog materijala redak.

 

Ipak, postoji dobra vest - sačuvani DNK pronađen je u uzorku prekrivenom kalcitom, uobičajenim mineralom koji učestvuje u formiranju krečnjaka i mermera. Buduća istraživanja mogla bi da se usmere upravo na slične slučajeve.

 

"S obzirom na ogromnu osetljivost savremenih metoda za analizu drevnog DNK, želeli smo da proverimo da li ovakva vrsta kontakta može da ostavi tragove DNK u pećinskoj umetnosti, što bi nam potencijalno omogućilo da dobijemo genetske profile autora tih crteža", kaže Hipolito Koljado Hiraldo, arheolog i stručnjak za pećinsku umetnost pri Vladi Ekstremadure u Španiji i jedan od glavnih autora studije.

 

Pokazalo se da je to zaista moguće.

 

Analiza je pokazala da DNK izdvojen iz pećine Kovaron u Španiji potiče od savremenih ljudi i pripada genetskoj grupi zapadnih lovaca-sakupljača, karakterističnoj za stanovništvo Iberijskog poluostrva. Zbog toga, iako je očuvanost genetskog materijala u pećinskoj umetnosti, kako kaže Bosoms Mesa, "veoma promenljiva", ona predstavlja neprocenjiv izvor podataka koji može pomoći u sastavljanju slagalice o ljudskoj prošlosti.

Biće potrebno još istraživanja kako bi se usavršile metode predstavljene u ovoj studiji.

 

Sa većim brojem uzoraka istraživači se nadaju da će moći da odgovore na nova pitanja o pećinskoj umetnosti.

 

"Ko je dodirnuo ovaj zid? Da li je to bio muškarac ili žena? Kojoj populaciji su pripadali? Koliko duboko u pećinske sisteme su zalazili drevni ljudi", pita Matijas Majer, paleogenetičar sa Instituta Maks Plank i viši autor studije, koji je istraživanje vodio zajedno sa Koljadom Hiraldom.

 

Ovaj novi pristup zato obećava mnogo. Naime, svaki pećinski zid, čak i onaj bez crteža, mogao bi da čuva dokaze o svojim drevnim stanovnicima, pružajući informacije o njihovim migracijama, kao i o tome koje su populacije razvijale određene kulture i stvarale karakterističnu umetnost i predmete.

Glas javnosti /B03S